Gdańsk i Brema świętują 50 lat partnerstwa i wytyczają nowe kierunki współpracy - Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku

W dniach 22–24 czerwca 2026 delegacja miasta Gdańska uczestniczyła w jubileuszowych obchodach w Bremie, celebrując znaczenie relacji budowanych od pół wieku. Spotkania i wydarzenia towarzyszące były okazją do pogłębienia współpracy w obszarach kultury, polityki społecznej i edukacji obywatelskiej. Uroczystości były też okazją do ogłoszenia nowych inicjatyw, w tym programu rezydencji literackich oraz działań na rzecz inkluzywności, które będą rozwijać partnerstwo obu miast w kolejnych latach.

W skład delegacji wchodzili: Monika Chabior, zastępczyni prezydenta ds. rozwoju społecznego i równego traktowania, która przewodniczyła delegacji, radni miasta Gdańska: Andrzej Kowalczys, przewodniczący Komisji Edukacji, Beata Jankowiak, wiceprzewodnicząca Komisji Polityki Gospodarczej i Morskiej, Marta Magott. wiceprzewodnicząca Komisji Polityki Społecznej, Zdrowia i Praw Człowieka, Łukasz Świacki, członek Komisji Kultury oraz Elżbieta Foltyniak, dyrektorka Domu Literatury w Gdańsku.

Program wizyty obejmował szereg spotkań poświęconych m.in. kulturze, edukacji obywatelskiej i demokratycznej, polityce społecznej, w tym wizytę w inkluzywnym centrum Martinshof i rozmowy z ekspertami oraz przedstawicielami władz Bremy. Delegacja wzięła także udział w spotkaniach dotyczących współpracy kulturalnej w ramach sieci Miast Literatury UNESCO oraz w rozmowach poświęconych polityce morskiej i portowej.

50 lat partnerstwa miast

Kulminacyjnym punktem wizyty był 10. koncert galowy Stowarzyszenia Wspierania Młodych Muzyków z Niemiec i Polski e.V. galowy w ratuszu w Bremie, połączony z oficjalnymi wystąpieniami przedstawicieli obu miast i spotkaniem jubileuszowym, które podkreśliło znaczenie wieloletniej współpracy oraz dalszy rozwój relacji Gdańska i Bremy.

- Rok 2026 jest pod wieloma względami wyjątkowy. W tym roku Brema i Gdańsk świętują 50-lecie partnerstwa miast, równocześnie 35-lecie polsko-niemieckiego traktatu o dobrym sąsiedztwie – mówił Andreas Bovenschulte, burmistrz Bremy. – Niemal dokładnie 50 lat temu, 12 kwietnia 1976 roku, partnerstwo miast zostało podpisane przez burmistrza Hansa Koschnicka i prezydenta Andrzeja Kaznowskiego. Było to nie tylko pierwsze oficjalne partnerstwo Bremy, lecz także pierwsze oficjalne partnerstwo między miastem zachodnioniemieckim a polskim. Gdańsk i Brema wykonały w latach 70. ważny krok w kierunku pojednania i zbliżenia naszych narodów (wówczas jeszcze rozdzielonych żelazną kurtyną). Z jednego podpisu przez ponad pięć dekad wyrosło żywe partnerstwo, oparte na zaufaniu, szacunku i przyjaźni oraz na wyjątkowym zaangażowaniu wielu aktywnych osób, które nadają mu realny kształt. Spotkania, programy wymiany i wspólne projekty budowały mosty – ponad granicami i ponad pokoleniami. Zwłaszcza dziś, w czasach licznych wyzwań stojących przed Europą, to partnerstwo pokazuje, jak ważne są solidarność, dialog i wzajemny szacunek. Fakt, że w tym roku możemy świętować 50-lecie tak bogatym programem jubileuszowym, napawa mnie radością i dumą. Serdecznie dziękuję wszystkim zaangażowanym.

Partnerstwo Gdańska i Bremy to nie tylko współpraca instytucjonalna, ale przede wszystkim relacja oparta na wzajemnej solidarności i wieloletnim wsparciu mieszkańców obu miast.

- Przyjaciele stoją przy sobie w trudnych czasach. Tak było, gdy partnerstwo zostało nawiązane ponad żelazną kurtyną. Potem, gdy bremeńczycy wspierali gdańszczan w czasie narodzin „Solidarności” oraz w brutalnym czasie stanu wojennego. W latach dziewięćdziesiątych, gdy przechodziliśmy bardzo trudnych czas transformacji, bremenskie organizacje wspierały organizację wspierających w Gdańsku najsłabszych i najbardziej potrzebujących Tak rozwinęła się współpraca Caritas, AVO Bremen, Gdańskiego Komitetu Obywatelskiego. Do dziś, miejsca wówczas stworzone działają i przynoszą pożytek naszym mieszkańcom. Widzimy też, że współpraca w dziedzinie równości i spraw społecznych ma ogromny potencjał wzajemnej inspiracji i wsparcia – mówiła Monika Chabior, zastępczyni prezydenta ds. rozwoju społecznego i równego traktowania. - Bardzo szeroka współpraca  w dziedzinie kultury pozwala stale budować relacje i wspólne przedsięwzięcia, czego dowodem jest podpisana umowa ramowa dotycząca przyszłych rezydencji literackich. To ważny temat, ponieważ oba miasta należą do sieci Miast Literatury UNESCO. Ta przyjaźń to także spotkania z Polonią bremeńską, która stanowi ważną część wspólnoty miejskiej. Podziwiam aktywność tej grupy i cieszę się, że jeszcze w tym roku spotkamy się w Gdańsku - w sierpniu podczas „Przystanku Równość” oraz w listopadzie podczas zjazdu towarzystw polsko-niemieckich.

Podpisanie listu intencyjnego dot. programu rezydencji literackich
  

Podczas wizyty podpisano list intencyjny dotyczący utworzenia programu rezydencji literackiej Brema–Gdańsk, który ma stanowić nowy element współpracy obu miast.

- Co podarować na 50. urodziny? W ostatnich latach wręczano wiele obrazów, kubków czy butelek wina. Postanowiliśmy więc stworzyć coś nowego. Oba miasta należą do sieci UNESCO „Miast Literatury”. Dlatego z okazji naszego jubileuszu chcemy powołać do życia program „Writer in Residence” – mówił burmistrz Andreas Bovenschulte.

Program zakłada umożliwienie autorkom i autorom z Gdańska i Bremy pobytu twórczego w mieście partnerskim przez okres od jednego do trzech miesięcy, co ma sprzyjać rozwojowi środowisk literackich oraz pogłębianiu dialogu kulturalnego.  

Inicjatywa, skierowana przede wszystkim do młodych twórców, wpisuje się w działania obu miast jako członków sieci Miast Literatury UNESCO. Zakłada się organizację co najmniej jednej rezydencji rocznie, w zależności od dostępnych środków, a jej uruchomienie planowane jest na 2027 rok. Do tego czasu oba miasta zobowiązały się do pozyskania finansowania oraz przygotowania zaplecza organizacyjnego, w tym zakwaterowania i współpracy z lokalnymi partnerami. 

Różni, ale zjednoczeni! Inkluzywnie w dialogu między Gdańskiem a Bremą

Równolegle z obchodami jubileuszu 50‑lecia partnerstwa realizowany jest wspólny projekt Gdańska i Bremy INCLU50, finansowany z programu Unii Europejskiej, który stanowi ważne rozszerzenie współpracy obu miast w obszarze polityk społecznych i równościowych. Inicjatywa koncentruje się na włączaniu osób z niepełnosprawnościami w międzynarodową współpracę samorządów oraz budowaniu dostępnych, inkluzywnych form partnerstw miast.

Projekt obejmuje dwa główne działania: wymianę o charakterze muzycznym młodzieży w Bremie oraz wizytę studyjną mieszkańców Bremy w Gdańsku, realizowaną m.in. podczas Jarmarku św. Dominika. W obu przypadkach kluczowe jest uczestnictwo osób z niepełnosprawnościami na równych zasadach z innymi uczestnikami, co pozwala nie tylko na rozwój kompetencji i integrację, ale także na testowanie konkretnych rozwiązań w zakresie dostępności wydarzeń i współpracy międzynarodowej.

Jak podkreślają partnerzy projektu, jego celem jest przekształcenie partnerstwa miast w praktyczny przykład solidarności europejskiej, a także wypracowanie nowych standardów działań w obszarze inkluzji, różnorodności i równości. Projekt odpowiada na zauważalną lukę – mimo istnienia licznych strategii i deklaracji, w Europie wciąż brakuje sprawdzonych modeli inkluzyjnej współpracy międzynarodowej na poziomie lokalnym.

Istotnym elementem przedsięwzięcia jest także równoległa współpraca ekspertów z obu miast, której efektem ma być m.in. stworzenie praktycznego przewodnika działań oraz możliwość transferu wypracowanych rozwiązań do innych miast partnerskich, w tym np. Odessy. W dłuższej perspektywie projekt ma przyczynić się do zwiększenia udziału osób z niepełnosprawnościami w życiu publicznym i międzynarodowej współpracy miast, wzmocnienia spójności europejskiej oraz zwiększenia widoczności działań na rzecz inkluzji w codziennym funkcjonowaniu społeczności lokalnych.

Gdańsk i Brema świętują 50 lat partnerstwa - komunikat prasowy o jubileuszu

Odsłonięcie figurki Heweliona „Bremka” z okazji 50-lecia partnerstwa Gdańska i Bremy