Czy bursztyn mógł chronić przed dżumą? Jak pachniał lek przepisywany przez Mikołaja Kopernika? I dlaczego przez stulecia wierzono, że „bałtyckie złoto” posiada niezwykłe właściwości lecznicze? Odpowiedzi na te pytania przyniesie wystawa „Bursztynowa apteka. O leczniczych właściwościach bursztynu dawniej i dziś”, otwierana 27 czerwca, w przeddzień Światowego Dnia Bursztynu. Tego samego dnia otwarte zostaną także jubileuszowa wystawa twórczości Andrzeja Adamskiego oraz prezentacja efektów międzypokoleniowego projektu społecznego „Bursztynowy Reset Głowy”, realizowanego przez Gdańszczanki i Gdańszczan w wieku od 4 do 94 lat.
– Historia bursztynu to nie tylko historia jubilerstwa i sztuki. Przez stulecia był on również obecny w aptekach, gabinetach lekarskich i domowych recepturach. Wystawa „Bursztynowa apteka” pokazuje fascynującą drogę od dawnych wyobrażeń o leczniczej mocy bursztynu do współczesnej wiedzy naukowej. Cieszy mnie, że właśnie w przeddzień Światowego Dnia Bursztynu możemy zaprosić zwiedzających na tak różnorodny zestaw wystaw – mówi dr hab. Waldemar Ossowski, dyrektor Muzeum Gdańska.
Od receptury Kopernika po współczesne laboratoria
Przez tysiące lat bursztyn był nie tylko ozdobą, ale także środkiem leczniczym. Wierzono, że pomaga przy chorobach gardła, problemach z układem moczowym, chroni przed epidemiami i wspomaga regenerację organizmu. Wystawa „Bursztynowa apteka” pokazuje, jak przez wieki zmieniało się postrzeganie medycznych właściwości bursztynu – od starożytnych autorów, przez aptekarzy i lekarzy epoki nowożytnej, aż po współczesne badania naukowe.
Jednym z najciekawszych elementów ekspozycji jest rekonstrukcja leku przygotowanego według autentycznej receptury przypisywanej Mikołajowi Kopernikowi. Astronom i twórca teorii heliocentrycznej był również lekarzem, a w swojej praktyce stosował bursztyn jako składnik leków. Receptura syropu na krwiomocz została odtworzona na podstawie notatki zachowanej w druku z 1514 roku przechowywanym w Bibliotece Uniwersyteckiej w Uppsali – tej samej instytucji, w której odnaleziono włosy Mikołaja Kopernika wykorzystane później do potwierdzenia jego tożsamości. Zwiedzający poznają także receptury środków wykorzystywanych podczas epidemii dżumy oraz historię olejku bursztynowego, który przez stulecia zajmował ważne miejsce w europejskich farmakopeach.
Ważnym bohaterem wystawy jest również Gdańsk. To tutaj w XVII wieku powstał jeden z pierwszych na ziemiach polskich lekospisów wymieniających bursztyn jako środek leczniczy. Zwiedzający zobaczą także oryginalne próbki z kolekcji Ottona Helma – wybitnego gdańskiego aptekarza, chemika i badacza bursztynu, którego prace miały ogromny wpływ na rozwój wiedzy o „bałtyckim złocie”.
Co mówi współczesna nauka?
Twórcy wystawy nie ograniczają się do prezentowania dawnych wierzeń i praktyk medycznych. Istotną część ekspozycji poświęcono współczesnym badaniom naukowym, które pozwalają oddzielić historyczne przekonania od faktów.
Zwiedzający dowiedzą się również, dlaczego bursztyn był stosowany przez lekarzy takich postaci jak Marcin Luter oraz które z przypisywanych mu właściwości znalazły potwierdzenie we współczesnych badaniach naukowych, a które pozostają elementem wielowiekowej tradycji i medycznych wyobrażeń.
Ekspozycja pokazuje również mniej znane rozdziały historii medycyny, w tym eksperymenty związane z wykorzystaniem bursztynu w transfuzji krwi oraz próby zastosowania jego pochodnych w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym.
Światowa Stolica Bursztynu to także sztuka i wspólnota ludzi z pasją
W dniu otwarcia Muzeum Bursztynu zaprezentuje również wystawę jubileuszową Andrzeja Adamskiego – jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich artystów bursztynników – oraz efekty projektu społecznego „Bursztynowy Reset Głowy”. Świętujący 50-lecie pracy twórczej artysta zaprezentuje bursztyn w dość nietypowej, muzycznej odsłonie.
Z kolei w drugim przedsięwzięciu uczestniczyło blisko sto osób reprezentujących cztery pokolenia, od najmłodszych dzieci po seniorów. Efektem warsztatów są autorskie bransolety stworzone przez uczestników projektu, pokazujące, że bursztyn pozostaje nie tylko świadkiem historii, ale również inspiracją do współczesnych działań artystycznych i społecznych.
Światowy Dzień Bursztynu. Wernisaże wystaw i przyznanie dyplomów Praktyka Pracy z Bursztynem Bałtyckim
Kiedy: 27 czerwca 2026 (sobota), godz. 12.00–14.00
Gdzie: Muzeum Bursztynu, poziom „0”, ul. Wielkie Młyny 16
Wstęp: wolny
Uwagi: po wernisażu wstęp na wystawę „Bursztynowa apteka” jest odpłatny, w cenie biletu. Aktualne ceny biletów i godziny otwarcia znajdują się na stronie internetowej Muzeum Gdańska. Otwiera kartę w nowym oknie
