Wiecha na nowej siedzibie Cappelli Gedanensis. Dawny kościół menonitów odzyskuje blask - Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku

Na zabytkowym budynku dawnej menonickiej świątyni przy ul. Menonitów 2 na Biskupiej Górce zawisła wiecha. To symboliczne zwieńczenie kolejnego etapu prac przy jednej z najciekawszych inwestycji kulturalnych realizowanych obecnie w Gdańsku. Po zakończeniu modernizacji historyczny obiekt stanie się nowoczesnym centrum muzyki, edukacji i kultury, a jego gospodarzem będzie Cappella Gedanensis.

– Dzisiejsze zawieszenie wiechy to ważny moment nie tylko dla samej budowy, ale także dla całego Gdańska. Dzięki współpracy miasta, samorządu województwa i wielu zaangażowanych partnerów zabytkowy kościół menonitów odzyskuje dawny blask i zyskuje nową funkcję, która pozwoli mu tętnić życiem przez kolejne dekady. Jestem przekonana, że nowa siedziba Cappelli Gedanensis stanie się wyjątkowym miejscem spotkań z kulturą, muzyką i historią naszego miasta – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

Budynek z 1819 roku, wpisany do rejestru zabytków, jest ważnym świadectwem wielokulturowej historii Gdańska. Przez lata służył społeczności menonickiej, a w późniejszym okresie m.in. Kościołowi Zielonoświątkowemu oraz Cappelli Gedanensis jako przestrzeń koncertowa. Dziś przechodzi kompleksową restaurację i adaptację, która pozwoli zachować jego historyczny charakter, jednocześnie dostosowując go do współczesnych potrzeb.

Szczególną wartością inwestycji jest połączenie ochrony dziedzictwa z nowoczesnym wykorzystaniem przestrzeni. Wszystkie roboty prowadzone są pod ścisłym nadzorem konserwatorskim, w oparciu o dokumentację historyczną, fotografie archiwalne oraz bieżące analizy techniczne odkrywanych elementów zabytku.

Po zakończeniu prac obiekt będzie pełnić przede wszystkim funkcję sali koncertowej i centrum działalności artystycznej Cappelli Gedanensis. Powstaną także przestrzenie edukacyjne, sale prób, garderoby oraz zaplecze umożliwiające organizację wydarzeń kulturalnych, konferencji i spotkań. Inwestycja obejmuje również odtworzenie historycznych elementów wyposażenia, w tym empor oraz ambony, a także rekonstrukcję zabytkowych krucht. Modernizacja obejmuje również dostosowanie obiektu do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.

Podniesienie wiechy zbiegło się z osiągnięciem kolejnego ważnego etapu realizacji inwestycji. Prace prowadzone są zgodnie z harmonogramem, a w części zakresów nawet go wyprzedzają. Zakończono już wzmocnienie belek stropowych konstrukcją stalową oraz odbudowę konstrukcji ryglowej ścian zachodniej i południowej. Zaawansowane są także prace przy ścianach wschodniej i północnej, roboty elewacyjne oraz wykonywanie tynków we wnętrzu głównej sali koncertowej. Trwa odbudowa historycznych krucht, prace przy konstrukcji dachu, instalacjach technicznych i systemie wentylacji. Równolegle realizowane są roboty konserwatorskie związane z odtwarzaniem historycznych detali architektonicznych oraz przygotowaniem obiektu do pełnienia funkcji nowoczesnego centrum muzyczno-kulturalnego. Prace przebiegają zgodnie z harmonogramem, a część zadań realizowana jest nawet szybciej niż pierwotnie zakładano.

Całkowita wartość projektu wynosi 18 685 803,78 zł. Inwestycja jest współfinansowana ze środków programu Fundusze Europejskie dla Pomorza 2021-2027. Dofinansowanie ze środków unijnych wynosi 12 912 953,80 zł, natomiast wkład Gminy Miasta Gdańska to ponad 6 mln zł.

Zakończenie inwestycji planowane jest pod koniec 2027 roku. Wówczas dawny kościół menonitów stanie się nowym domem Cappelli Gedanensis oraz ważnym punktem na kulturalnej mapie Gdańska, łączącym ochronę dziedzictwa z nowoczesną działalnością artystyczną.

– Powstająca siedziba Cappelli Gedanensis jest przykładem inwestycji, która łączy ochronę dziedzictwa kulturowego z nadaniem zabytkowi nowego życia. Dzięki wsparciu funduszy europejskich i współpracy samorządów ratujemy cenny obiekt, który wkrótce stanie się nowoczesną przestrzenią dla muzyki i kultury. To powód do satysfakcji, ponieważ zyskuje nie tylko Cappella Gedanensis, ale także mieszkańcy Gdańska i całego Pomorza – mówi Władysław Zawistowski, dyrektor Departamentu Kultury Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego.

Historia budynku

– Prace przy dawnym kościele menonickim wymagają połączenia dwóch równie ważnych celów: zachowania autentycznego charakteru zabytku i dostosowania go do funkcji nowoczesnej sali koncertowej. Naszym zadaniem jest wydobycie i odtworzenie historycznych walorów obiektu, przy jednoczesnym stworzeniu przestrzeni spełniającej najwyższe standardy akustyczne i użytkowe. Cieszymy się, że uczestniczymy w projekcie, który nie tylko ratuje wyjątkowy zabytek, ale także nadaje mu nowe życie poprzez kulturę i muzykę – mówi Maciej Szczepkowski, współwłaściciel firmy Budkon.

Budynek zboru Mennonitów powstał w 1819 roku. Był to jeden z budynków,  w którego skład wchodziła willa będąca niegdyś domem pastora oraz przytułek dla biedoty Budynek w głównej części był jednokondygnacyjną halą, krytą barokowym dachem z niższymi kruchtami z trzech stron. W tej oryginalnej formie dotrwał aż do 2 wojny światowej kiedy to ostatni Mennonici opuścili Gdańsk w ramach migracji ludności niemieckiej.

W czasie działań wojennych i okresie powojennym zniszczone zostały kruchty, rozebrano większość drewnianego wyposażenia kościoła w tym także oryginalną stolarkę i prospekt organowy. Do dziś zachowała się oryginalna bryła główna i unikalna konstrukcja dachu.

Po wojnie budynek był kilkukrotnie przebudowany. Zmieniono gabaryty i funkcję krucht, zmieniono układ kościoła z poprzecznego na podłużny z podwyższoną sceną w południowej części hali. W wyniku tych prac, budynek uzyskał dzisiejszą formę i spełniał funkcję sakralną dla Kościoła Zielonoświątkowców oraz później również sali koncertowej dla Cappelli Gedanensis.

Budynek jest obecnie wolnostojący, trzykondygnacyjny, niepodpiwniczony, o konstrukcji drewnianej szkieletowej wypełnianej cegłą  z niższymi kruchtami na trzech stronach budynku z unikalną konstrukcją drewnianą barokowego dachu.

Budynek wpisuje się w układ przestrzenny historycznego miasta Gdańska. Po przeprowadzonym planowanym zakresie prac przywracających historyczną szatę zabytkowi, Obiekt ten będzie pełnił funkcję Sali Koncertowej dla gdańskiego zespołu wokalno-instrumentalnego Cappella Gedanensis.

– Każdy sukces rodzi się z marzenia, wytrwałości i szczęścia. A szczęście to wszyscy ludzie, którzy od wielu lat gromadzą się wokół Cappelli Gedanensis i wspierają jej działalność, z władzami Gdańska na czele, za co serdecznie dziękuję – mówi Marek Więcławek, dyrektor Cappelli Gedanensis.