Wspólnota ma moc. Gdańskie Dni Demokracji po raz dziesiąty – o bezpieczeństwie, dezinformacji i sile społecznych więzi - Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku

Jak budować odporność społeczną w czasach kryzysu, wzmacniać zaufanie i nie dać się dezinformacji? O tym będzie mowa podczas jubileuszowej, 10. edycji Gdańskich Dni Demokracji, które odbędą się w dniach 14-16 września 2026. Pierwszy dzień wydarzenia będzie otwarty dla wszystkich mieszkanek i mieszkańców – w Instytucie Kultury Miejskiej zaplanowano m.in. rozmowy o bezpieczeństwie, więziach społecznych i polaryzacji, debatę o manipulacji w mediach. Trwają zapisy. Kolejne dwa dni, w Europejskim Centrum Solidarności, poświęcone będą młodzieży, nauczycielom, dyrektorom szkół, psychologom i pedagogom.

Tegoroczne wydarzenia odbywają się pod hasłem „Wspólnota ma moc. Jak budować odporność społeczną w czasach kryzysu?”

– Demokracja nie jest dana raz na zawsze. Budujemy ją każdego dnia poprzez nasze zaangażowanie, rozmowę, wzajemne zaufanie i gotowość do działania razem. Odporne demokratycznie miasto to nie tylko sprawne instytucje, ale przede wszystkim aktywna wspólnota, w której mieszkańcy i mieszkanki mają poczucie wpływu na swoje otoczenie i wiedzą, że mogą na siebie liczyć – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. –   Szczególnie zachęcam do udziału w wydarzeniach otwartych Gdańskich Dni Demokracji. 14 września będziemy rozmawiać o tym, jak przygotować się na sytuacje kryzysowe, jak rozpoznawać dezinformację i manipulację oraz jak budować więzi, które dają nam siłę i poczucie bezpieczeństwa.

Program tegorocznych Gdańskich Dni Demokracji został przygotowany w duchu Gdańskiego Modelu Edukacji Obywatelskiej. Podobnie jak w poprzednich edycjach, jego ważną częścią są praktyczne warsztaty, rozmowy i spotkania, które mają dostarczać nie tylko wiedzy, ale również konkretnych narzędzi przydatnych w codziennym życiu.

14 września – dzień otwarty w Instytucie Kultury Miejskiej

Pierwszy dzień Gdańskich Dni Demokracji będzie poświęcony budowaniu odporności demokratycznej, społecznej i cywilnej. Program rozpocznie się o godz. 10.00 w szklanej pracowni Instytutu Kultury Miejskiej. Wprowadzenie do tematu odporności demokratycznej, społecznej i cywilnej wygłosi Monika Chabior, zastępczyni prezydenta Gdańska ds. rozwoju społecznego i równego traktowania.

Następnie uczestnicy wezmą udział w rozmowie „Jak budować odporność demokracji przez więzi społeczne i przeciwdziałanie radykalizacji?”. Jej uczestnicy będą rozmawiać m.in. o zaufaniu, samotności, polaryzacji, poczuciu wpływu, roli młodych ludzi oraz znaczeniu lokalnych wspólnot. Rozmowę poprowadzi dr Anna Strzałkowska z Instytutu Miast Praw Człowieka, a udział wezmą Piotr Olech, prof. Tomasz Besta, Julianna Łoboda z Fundacji Widzialne oraz pisarka i reporterka Marta Abramowicz.

Kolejnym ważnym elementem będzie rozmowa o bezpieczeństwie i gotowości cywilnej. Uczestnicy poznają „Poradnik bezpieczeństwa” jako narzędzie budowania odporności wspólnoty. Prowadzący będą mówić o tym, jak rozmawiać o bezpieczeństwie bez wzmacniania lęku oraz jak tworzyć lokalne sieci wsparcia. Zaplanowano również praktyczną sesję „Plecak bezpieczeństwa i gotowość cywilna w praktyce”, poświęconą przygotowaniu na sytuacje kryzysowe i bezpieczeństwu osób zależnych. W tej części udział weźmie Beata Rutkiewicz, wojewoda pomorska.

Jak nie dać się manipulacji?

Jednym z najmocniejszych tematów tegorocznej edycji będzie odporność informacyjna. W czasie, gdy media społecznościowe są jednym z głównych źródeł informacji, a treści są coraz częściej dostosowywane przez algorytmy do indywidualnych odbiorców, umiejętność rozpoznawania manipulacji staje się jednym z podstawowych elementów świadomego uczestnictwa w życiu publicznym.

Podczas debaty „Media, informacja, odpowiedzialność – jak nie dać się manipulacji?” uczestnicy będą rozmawiać o propagandzie, algorytmach, fake newsach, bańkach informacyjnych oraz narzędziach fact-checkingu. W dyskusji udział wezmą m.in. Marta Glanc z Demagog.org oraz Agnieszka Jędrzejczyk z OKO.press.

Po debacie odbędzie się praktyczny warsztat dotyczący dezinformacji i odporności informacyjnej. Uczestnicy będą analizować trendy sieciowe, poznawać techniki manipulacji i uczyć się, jak budować odporność na dezinformację w codziennym odbiorze mediów. Zajęcia poprowadzą Michał Fedorowicz z Res Futura oraz Jarosław Włodarczyk z Press Club Polska.

Żywa Biblioteka Demokracji – poznaj doświadczenia innych

Po południu IKM stanie się miejscem bezpośrednich rozmów o demokracji, wolności słowa i doświadczeniach społecznych różnych krajów. Żywa Biblioteka Demokracji to kontynuacja projektu, w którym zamiast tradycyjnych książek można „wypożyczyć” człowieka i przez rozmowę poznać jego historię, perspektywę oraz doświadczenia.

W tegorocznej edycji „żywymi książkami” będą goście z Czech, Ukrainy, USA i Gruzji: Michal Lebduška, Kateryna Pryshchepa, Adam Reichardt i Irina Tkeshelashvili. Spotkanie poprowadzi Iwona Reichardt z New Eastern Europe. Projekt ma służyć przełamywaniu barier, poznawaniu doświadczeń innych społeczeństw oraz przeciwdziałaniu uprzedzeniom i ksenofobii.

Dzień otwarty zakończy się spotkaniem autorskim wokół książki „Z widokiem na Polskę. Sąsiedzi, kciuk Stalina, czeski dług i KGB”. Rozmowę poprowadzi Iwona Reichardt, a jej gośćmi będą dziennikarze Magdalena Rigamonti i Marcin Terlik.

Formularz rejestracyjny na wydarzenia w ramach Gdańskich Dni Demokracji

Szczegółowy program tego dnia znajduje się w załączeniu do komunikatu.

15–16 września – demokracja w szkole i świecie cyfrowym

Drugi moduł Gdańskich Dni Demokracji będzie skierowany do środowiska szkolnego. Dwa dni w Europejskim Centrum Solidarności poświęcone zostaną edukacji medialnej, cyberbezpieczeństwu, higienie cyfrowej, odporności psychicznej oraz przeciwdziałaniu przemocy i kryzysom.

Dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych zaplanowano inspirujące wystąpienia w formule TEDx. Kilkuset młodych ludzi będzie mogło posłuchać prelekcji dotyczących m.in. praw człowieka, mediów i odporności psychicznej.

W programie znajdzie się również konferencja dla dyrektorów i nauczycieli. Jej uczestnicy wezmą udział w warsztatach i panelach przygotowujących kadrę pedagogiczną do wprowadzania nowego komponentu edukacji medialnej. W działania zaangażowany będzie m.in. Press Club Polska.

Osobny program przygotowano dla psychologów i pedagogów szkolnych. Dwudniowe specjalistyczne warsztaty obejmą profilaktykę i przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej, interwencję kryzysową oraz sposoby rozwiązywania konfliktów, również tych o charakterze międzykulturowym. Zajęcia poprowadzi Stowarzyszenie Homo Faber.

Młodzież weźmie także udział w praktycznych lekcjach higieny cyfrowej i cyberbezpieczeństwa. Ich tematyka obejmie m.in. uzależnienia cyfrowe, przemoc w sieci oraz higienę informacyjną – czyli umiejętność świadomego zarządzania informacjami, które docierają do młodych ludzi każdego dnia.

Andrzej Wajda – Człowiek z Gdańska

W programie znalazło się również wydarzenie kulturalne – przedpremierowy pokaz filmu dokumentalnego TVP Gdańsk „Andrzej Wajda. Człowiek z Gdańska”, który odbędzie się 15 września o godz. 18.00 w audytorium Europejskiego Centrum Solidarności. Po projekcji zaplanowano rozmowę z twórcami i świadkami historii. Wstęp na wydarzenie jest bezpłatny, obowiązują bezpłatne bilety.

Film jest opowieścią o związkach Andrzeja Wajdy z Gdańskiem – od jego teatralnego debiutu, przez związki z Solidarnością i nadanie mu tytułu honorowego obywatela miasta, po relacje z Gdańskim Teatrem Szekspirowskim i Europejskim Centrum Solidarności.

Twórcy zabierają widzów w podróż śladami reżysera – przez Teatr Wybrzeże, Stocznię Gdańską i Plac Solidarności, Uniwersytet Gdański, Gdański Teatr Szekspirowski i ECS. Wykorzystują przy tym materiały archiwalne oraz osobiste wspomnienia Wajdy. Film przygotował Maciej Niemiro.

Po projekcji odbędzie się rozmowa prowadzona przez dziennikarza Wojciecha Sulecińskiego. Wśród zaproszonych gości są m.in. reżyser Maciej Niemiro, aktor Mirosław Baka, działacz związkowy i polityk Jerzy Borowczak, teatrolożka i antropolożka widowisk dr hab. Małgorzata Jarmułowicz, prof. UG, aktor, scenarzysta i reżyser Michał Juszczakiewicz, aktor Jerzy Kiszkis, filmoznawca dr hab. Krzysztof Kornacki, prof. UG, Justyna Limon z Fundacji Theatrum Gedanense oraz stoczniowiec Mirosław Waga.

Więcej informacji na stronie ECS.

Demokracja jako gdańska odpowiedzialność

Pierwsza edycja Gdańskiego Tygodnia Demokracji odbyła się we wrześniu 2016 roku z inicjatywy prezydenta Pawła Adamowicza. Wydarzenie nawiązuje do ustanowionego przez Organizację Narodów Zjednoczonych Międzynarodowego Dnia Demokracji, obchodzonego co roku 15 września. Od początku idea wydarzenia opierała się na przekonaniu, że demokracja wymaga aktywności obywatelskiej, rozmowy i zaangażowania mieszkańców..

Dziesiąta edycja rozwija tę ideę, odpowiadając na nowe wyzwania. Dziś troska o demokrację oznacza również troskę o odporność społeczną, bezpieczeństwo informacyjne, cyberbezpieczeństwo, gotowość cywilną, zdrowe relacje społeczne i zdolność do prowadzenia dialogu mimo różnic.

Właśnie dlatego tegoroczne hasło „Wspólnota ma moc” nie jest jedynie hasłem wydarzenia. To główna idea całego programu. Odporność zaczyna się od ludzi, którzy potrafią współpracować, sprawdzać informacje, reagować na zagrożenia, rozmawiać mimo różnic i nie pozostawiać innych samych w sytuacji kryzysu.

Organizatorzy i partnerzy

Organizatorem głównym Gdańskich Dni Demokracji jest Miasto Gdańsk.

Współorganizatorami i partnerami merytorycznymi są: Europejskie Centrum Solidarności,Press Club Polska, Pomorski Urząd Wojewódzki, Instytut Miast Praw Człowieka, Stowarzyszenie Homo Faber, Fundacja „Kotwica i Gryf” – Koła Wrzeszcz Żołnierzy Armii Krajowej, New Eastern Europe – Kolegium Europy Wschodniej.