Gdańsk dopisuje nowe dźwięki do historii carillonów - Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku

5 września w Ratuszu Głównego Miasta i kościele św. Katarzyny odbędą się dwa światowe prawykonania utworów napisanych specjalnie dla gdańskich carillonów. Muzyka Tadeusza Wieleckiego i Lidii Zielińskiej połączy wielowiekową tradycję z ważnymi dla Gdańska współczesnymi tematami – literaturą, kulturą i pamięcią o wybitnych postaciach związanych z miastem. Oba utwory wykona Monika Kaźmierczak, carillonistka miejska.

– Gdańskie carillony mają swoją wielowiekową historię, ale ich wyjątkowość polega na tym, że wciąż brzmią nową muzyką. Chcemy, aby ten charakterystyczny głos naszego miasta nie tylko przypominał o jego dziedzictwie, lecz także opowiadał o współczesności. Co roku zamawiane przez nas kompozycje są szczególne, bo każda z nich nawiązuje do ważnego elementu gdańskiej tożsamości. W tym roku świętujemy uzyskanie przez Gdańsk tytułu Miasta Literatury UNESCO oraz 300. rocznicę urodzin Daniela Chodowieckiego. Dzięki temu carillony stają się nie tylko strażnikami tradycji, ale także żywą częścią współczesnej kultury miasta – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

Muzyka carillonowa w Gdańsku jest wpisana na Krajową Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. Miasto posiada trzy instrumenty: w Ratuszu Głównego Miasta, kościele św. Katarzyny oraz carillon mobilny „Gdańsk”. Dzięki systematycznemu zamawianiu nowych utworów gdańska tradycja carillonowa nie tylko trwa, ale także zyskuje współczesny repertuar.

Literatura, Chodowiecki i carillony

Pierwszy koncert odbędzie się o godz. 12.00 w Ratuszu Głównego Miasta. Zabrzmi „Łagodne echo błękitu” Tadeusza Wieleckiego — utwór napisany specjalnie na gdański carillon. Kompozycja powstała z okazji otrzymania przez Gdańsk tytułu Miasta Literatury UNESCO i została dedykowana wszystkim, którzy współtworzą literackie dziedzictwo miasta, kulturę wolnego słowa i dialogu. W wydarzeniu weźmie udział Piotr Borawski, zastępca prezydenta ds. mobilności i bezpieczeństwa.

O godz. 15.00 publiczność usłyszy carillon kościoła św. Katarzyny. Tam po raz pierwszy zabrzmi „Nec temere, nec timide” Lidii Zielińskiej. Utwór został napisany specjalnie na ten instrument i dedykowany Danielowi Chodowieckiemu z okazji 300. rocznicy jego urodzin. Urodzony w Gdańsku malarz i rysownik należał do najwybitniejszych europejskich grafików XVIII wieku.

Oba wydarzenia poprzedzą rozmowy z kompozytorami, wykonawczynią oraz zaproszonymi gośćmi. Spotkania poprowadzi Jacek Hawryluk z Polskiego Radia.

Utwory, które zostają w repertuarze

Szczególne znaczenie ma współpraca z Polskim Wydawnictwem Muzycznym, wydawcą materiałów nutowych. Dzięki niej poprzednie prawykonania trafiły na nominowane do Fryderyków płyty z serii Anaklasis. Tegoroczne kompozycje wkrótce trafią do profesjonalnego obiegu i wzbogacą repertuar carillonowy także po obu prawykonaniach. Zamawiane przez Gdańsk utwory wykonywane są podczas specjalnych okazji, festiwali carillonowych na całym świecie. 

Partnerem projektu jest także Gdańska Infrastruktura Wodociągowo-Kanalizacyjna, dzięki której systematycznie zamawiane są i powstają nowe utwory.

Nowy repertuar dla gdańskich carillonów

Od 2019 roku Gdańsk zamawia utwory carillonowe u wybitnych polskich kompozytorów. W ten sposób powstaje unikalna kolekcja współczesnych kompozycji pisanych specjalnie dla miejskich instrumentów i ważnych dla miasta tematów.

W poprzednich latach w cyklu znalazły się m.in. utwory Aleksandra Nowaka, Pawła Mykietyna, Elżbiety Sikory, Agaty Zubel, Zygmunta Krauzego, Dariusza Przybylskiego, Hanny Kulenty, Krzysztofa Meyera, Marty Ptaszyńskiej, Joanny Wnuk-Nazarowej, Krzysztofa Knittla, Pawła Szymańskiego i Grażyny Pstrokońskiej-Nawratil. Tegoroczne kompozycje Tadeusza Wieleckiego i Lidii Zielińskiej powiększą ten zbiór do piętnastu utworów.

Kompozytorzy i wykonawczyni

Tadeusz Wielecki jest kompozytorem, kontrabasistą i organizatorem życia muzycznego. Studiował w Warszawie, Berlinie Zachodnim i Fryburgu Bryzgowijskim. W latach 1999–2016 był dyrektorem Międzynarodowego Festiwalu Muzyki Współczesnej „Warszawska Jesień”. Jego twórczość wyróżnia wyrazista kolorystyka dźwiękowa, kontrastowość oraz poszukiwanie nowych środków wykonawczych.

Lidia Zielińska jest kompozytorką, skrzypaczką i pedagożką, związaną m.in. z muzyką elektroakustyczną, symfoniczną i sztuką multimedialną. Pracowała w studiach muzyki elektroakustycznej w Polsce i za granicą, prowadziła kursy oraz wykłady poświęcone muzyce współczesnej i sztuce eksperymentalnej. Jest laureatką licznych nagród, w tym nagrody Związku Kompozytorów Polskich oraz Złotego Medalu „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.

Monika Kaźmierczak, miejska carillonistka Gdańska, od ponad dwóch dekad wykonuje muzykę na gdańskich carillonach. Jest absolwentką Akademii Muzycznej w Gdańsku oraz Niderlandzkiej Szkoły Carillonowej w Amersfoort, laureatką międzynarodowych konkursów i pedagożką Akademii Muzycznej w Gdańsku. Jej albumy „Contemporary Carillon” i „Contemporary Carillon II” były nominowane do Fryderyków.

Światowe prawykonania utworów carillonowych

• Termin: 5 września 2026 r., sobota
• Wstęp: wolny
• Wykonanie: Monika Kaźmierczak, miejska carillonistka Gdańska

Godz. 12.00 — Dwór Artusa

Tadeusz Wielecki, „Łagodne echo błękitu”, utwór napisany specjalnie na gdański carillon z okazji otrzymania przez Gdańsk tytułu Miasta Literatury UNESCO.

Godz. 15.00 — kościół św. Katarzyny

Lidia Zielińska, „Nec temere, nec timide”, utwór napisany specjalnie na carillon kościoła św. Katarzyny, dedykowany Danielowi Chodowieckiemu z okazji 300. rocznicy urodzin artysty.