Powołano Radę Programową Domu Literatury w Gdańsku - Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku

17 czerwca 2026 odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Programowej Domu Literatury w Gdańsku, powołanej na czteroletnią kadencję przez Aleksandrę Dulkiewicz, prezydent Gdańska. Rada otrzymała zadanie opiniowania działalności programowej instytucji oraz formułowania rekomendacji dotyczących jej dalszego rozwoju i kierunków działania. W jej skład weszły osoby reprezentujące różnorodne środowiska – literackie, badawcze, translatorskie i samorządowe. 

- Powołanie Rady Programowej to ważny krok w rozwoju Domu Literatury w Gdańsku. Zależy nam, aby była to instytucja tworzona we współpracy ze środowiskiem literackim i eksperckim – miejsce, które z jednej strony pielęgnuje bogate dziedzictwo naszego miasta, a z drugiej otwiera przestrzeń dla nowych głosów i współczesnych form twórczości – podkreśliła Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. - Wierzę, że z pomocą Rady Programowej będziemy konsekwentnie wzmacniać pozycję Gdańska jako ważnego ośrodka literackiego – zarówno w Polsce, jak i w międzynarodowej sieci miast literatury.

W skład Rady Programowej Domu Literatury weszli:

• Michał Rusinek – literaturoznawca, pisarz i tłumacz, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, wieloletni sekretarz Wisławy Szymborskiej i prezes Fundacji jej imienia, aktywny popularyzator wiedzy o języku i literaturze.
• Katarzyna Żelazek – dziennikarka, autorka, redaktorka, edytorka, animatorka projektów kulturalnych związana ze środowiskiem kulturalnym miasta.
• Żaneta Geryk – radna Miasta Gdańska, doktor nauk ekonomicznych, zaangażowana w prace Komisji Kultury RMG oraz inne obszary życia publicznego.
• Magdalena Grzebałkowska – nagradzana reporterka i pisarka, autorka głośnych biografii i reportaży historycznych, dwukrotnie nominowana do Nagrody Literackiej Nike, związana z trójmiejskim środowiskiem literackim.
• Dariusz Szczukowski – literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Gdańskiego i dyrektor Instytutu Filologii Polskiej, badacz literatury współczesnej i dydaktyki literatury.
• Zofia Szachnowska-Olesiejuk – tłumaczka literatury, wykładowczyni akademicka i działaczka Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury, autorka kilkudziesięciu przekładów literackich i popularyzatorka współczesnej literatury.
• Joanna Gierak-Onoszko – reporterka, pisarka i felietonistka, laureatka Nagrody Nike Czytelników, autorka głośnych reportaży poruszających tematy społeczne i praw człowieka, prezeska Unii Literackiej. Wybrana Przewodniczącą Rady Domu Literatury w Gdańsku. 

Podsumowanie pierwszego roku działalności

Podczas inauguracyjnego spotkania członkowie Rady zapoznali się z realizacją programu Domu Literatury w pierwszym roku jego funkcjonowania – od momentu powołania instytucji 1 lipca 2025 roku – oraz z planami na drugą połowę 2026 roku.

Od początku działalności Dom Literatury zrealizował 102 wydarzenia, docierając do ponad 2500 odbiorców. Tymczasowa siedziba przy ul. Długiej 35 stała się miejscem całorocznego programu debat, spotkań i warsztatów literackich dla dzieci i dorosłych. Kontynuowany był również cykl wydarzeń performatywnych, w których w formie scenicznej reinterpretowano gdańskie teksty literackie.

W 2026 roku uruchomiono także open call – otwarty nabór na propozycje wydarzeń literackich zgłaszanych przez lokalne środowisko twórcze. Inicjatywa ta odpowiada na potrzebę wzmacniania współpracy i tworzenia przestrzeni dla gdańskich pisarzy, tłumaczy, aktywistów i organizacji pozarządowych.

Programy, projekty i działania międzynarodowe

Istotnym elementem działalności była także Literacka Mapa Gdańska, zaprezentowana w 2025 roku jako forma gry miejskiej, zachęcającej mieszkańców i mieszkanki do odkrywania literackich śladów miasta. Projekt był kontynuowany w 2026 roku – kolejna odsłona poświęcona została Marii Janion, a jej premiera została zaplanowana podczas Gdańskich Targów Książki. Wydarzeniu towarzyszyło świętowanie tytułu Gdańska Miasta Literatury UNESCO.

Gdańscy twórcy i twórczynie byli regularnie publikowani na platformie miastoliteratury.com, a Dom Literatury organizował także cykliczne spotkania wspólnego pisania. W 2026 roku – dzięki obecności Gdańska w sieci UNESCO – lokalni artyści po raz pierwszy mogli skorzystać z dedykowanego im programu rezydencyjnego.

W ramach współpracy międzynarodowej z Barceloną Miastem Literatury UNESCO z rezydencji w Katalonii skorzystała Magda Danaj. Z kolei w ramach programu ICORN (Miasta Schronienia) Gdańsk gościł dwoje autorów z Kuby – Zulemę Gutierrez i Javiera L. Morę. Na drugą połowę 2026 roku zaplanowano kolejne nabory i rezydencje, w tym program im. Güntera Grassa.

Dom Literatury aktywnie wspierał także obecność gdańskich autorów poza regionem – lokalne poetki Urszula Morga i Diana Lenart zostały zaproszone na Festiwal Miłosza w Krakowie, Aleksandra Majdzińska prezentowała swoją książkę w Hiszpanii, a twórczość Leny Pelowskiej pojawiła się w przestrzeni publicznej estońskiego Tartu. 

Całość działań Domu Literatury w Gdańsku stanowi realizację założeń programu Gdańsk Miasto Literatury UNESCO, którego instytucja jest operatorem. Inauguracyjne posiedzenie Rady Programowej było nie tylko podsumowaniem pierwszego etapu działalności, ale także wyznaczyło ramy dalszego rozwoju instytucji jako ważnego ośrodka życia literackiego w Gdańsku i regionie.