Przyznano Nagrody Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury „Splendor Gedanensis” za 2025 rok - Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku

Jacek Kołtan, Piotr Pawlak i Jolanta Woszczenko znaleźli się w gronie laureatów 53. edycji „Splendor Gedanensis” – najważniejszego wyróżnienia honorującego wybitne osiągnięcia gdańskiej kultury. Doceniono także projekt „LeŚnia” Nadbałtyckiego Centrum Kultury, a tytuł Mecenasa Kultury Gdańska za 2025 rok otrzymał Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy.

Uroczysta gala odbyła się 21 maja 2026 roku w Gdańskim Teatrze Szekspirowskim i zgromadziła przedstawicieli środowiska artystycznego, instytucji kultury, organizacji pozarządowych oraz władz miasta i regionu. Wydarzenie poprowadził Michał Nogaś. Autorką identyfikacji wizualnej była Ada Zielińska, autorem zdjęć wykorzystanych podczas gali był Dawid Linkowski, a materiał wideo prezentujący nominowanych zrealizował Michał Popczyk.

- Fetujemy dziś dobry dla gdańskiej kultury 2025 rok. Nominowanych, a tym bardziej nagrodzonych, zawsze jest mniej niż osób, które chcielibyśmy dostrzec i docenić – mówił Piotr Grzelak, pierwszy zastępca prezydent Gdańska. – Tymczasem… Być może wiecie Państwo, że jestem w gdańskim samorządzie odpowiedzialny za zrównoważony rozwój i gospodarkę. Zrównoważony rozwój zakłada jakość życia adekwatną do współczesnego dorobku cywilizacyjnego. W 1987 roku wykuła się idea zrównoważonego rozwoju, pierwsze zdanie międzynarodowego raportu brzmiało –„Nasza wspólna przyszłość”. Kultura stanowi czwarty filar koncepcji zrównoważonego rozwoju, obok ekologii, ekonomii i spraw społecznych. Dlaczego? Kultura niesie bowiem wartości, kształtuje postawy, nawyki i wrażliwość. Bez kultury zrównoważony rozwój  byłby jedynie procesem technicznym i ekonomicznym.  Kultura nadaje mu ludzki wymiar,  chroni tożsamość i więzi, które nas ze sobą łączą. Przyjmijcie wyrazy wdzięczności – Wy twórcy i animatorzy kultury, jej promotorzy i mecenasi.  Splendor należy się wszystkim Wam, bo współstanowicie o naszej wspólnej przyszłości.Niech żyje gdańska kultura!

Laureaci Nagrody „Splendor Gedanensis” za 2025 rok

Podczas rozdania nagród w formie filmowej animacji przedstawiono sylwetki wszystkich nominowanych. Laureatów Nagrody Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury "Splendor Gedanensis" i Tytułu Mecenasa Kultury Gdańska wybrała kapituła pod przewodnictwem radnego miasta Gdańska Maximiliana Kieturakisa. W jej skład weszli: Katarzyna Żelazek - przedstawiciel Rady Kultury Gdańskiej; Mariusz Czepczyński - przedstawiciel Rady Kultury Gdańskiej; Dorota Raczkowska - przedstawiciel Prezydenta Miasta Gdańska; Ewa Adamska - przedstawiciel Prezydenta Miasta Gdańska; Gabriela Pewińska-Jaśniewicz - przedstawiciel mediów; Przemysław Gulda - przedstawiciel mediów; Adam Świerżewski - rektor Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku; Urszula Patocka-Sigłowy - przedstawiciel Uniwersytetu Gdańskiego; Marek Rocławski - przedstawiciel Akademii Muzycznej w Gdańsku.

Nagrody otrzymali:

Jacek Kołtan – za książkę „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku”, wydaną przez Europejskie Centrum Solidarności, będącą wnikliwym studium jednego z kluczowych pojęć nowoczesnej demokracji oraz podkreślającą znaczenie Gdańska jako centralnego miejsca w europejskiej historii wolności.

Piotr Pawlak – za działalność koncertową promującą Gdańsk i polską kulturę muzyczną,
w tym za zakwalifikowanie się do półfinału XIX Międzynarodowego Konkursu Pianistycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie oraz zdobycie Nagrody Publiczności, a także za wyjątkowe połączenie kompetencji matematycznych z wrażliwością muzyczną. 

Jolanta Woszczenko – za działalność kuratorską, która buduje trwałą obecność Gdańska i polskiej sztuki w międzynarodowym obiegu, w tym za zwycięski projekt kuratorski instalacji audio-wideo „Języki z wody” w Pawilonie Polskim podczas 61. Międzynarodowej Wystawy Sztuki w Wenecji. 

Laureaci otrzymali dyplomy autorstwa Piotra Kowalskiego oraz nagrodę finansową w wysokości 25 tysięcy złotych.

Instytucja Kultury / Organizacja Pozarządowa

W kategorii Instytucja kultury lub organizacja pozarządowa nagrodę otrzymało Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku wraz z zespołem projektu „Leśnia” – za instalację artystyczną „LeŚnia”, która przyciągnęła ponad 40 tys. odbiorców, uwodząc innowacyjną adaptacją przestrzeni zabytkowej oraz nowym spojrzeniem na potrzebę obcowania z przyrodą i sztuką.

Laureaci otrzymali nagrodę rzeczową – obraz Marcina Zawickiego „Woodland” oraz dyplom autorstwa Patryka Hardzieja.

Mecenas Kultury Gdańska

Tytuł Mecenasa Kultury Gdańska za 2025 rok przyznano Portowi Lotniczemu Gdańsk im. Lecha Wałęsy – za wsparcie finansowe Muzeum Narodowego w Gdańsku, które umożliwiło zakup klatek negatywowych Tadeusza Linka, dokumentujących życie kulturalne miasta.

Do laureatów trafiła statuetka autorstwa prof. Jana Szczypki oraz dyplom.

Nominowani byli także

• Do nagrody „Splendor Gedanensis” za osiągnięcia w 2025 roku: Tomasz Chyła, Alicja Jabłonowska i Mikołaj Trzaska.
• W kategorii Instytucja Kultury / Organizacja Pozarządowa: Europejskie Centrum Solidarności oraz Stowarzyszenie Hamulec Bezpieczeństwa.
• W kategorii Mecenas Kultury Gdańska: Orlen i Zakład Utylizacyjny w Gdańsku.

Oprawa artystyczna gali

Oprawa muzyczna gali stanowiła nawiązanie do idei Miasta Literatury.

Rok 2025 był szczególny dla Gdańska – miasto dołączyło do prestiżowej sieci UNESCO Creative Cities Network jako Miasto Literatury, otwierając nowy rozdział swojej obecności na kulturalnej mapie świata i potwierdzając wielowiekową rolę przestrzeni dialogu, słowa i wolnej myśli. To wyróżnienie wzmacnia międzynarodową współpracę, promuje gdańskich twórców oraz tworzy przestrzeń dla nowych projektów, spotkań i idei, które wyrastają z siły słowa i wyobraźni. Symbolicznym dopełnieniem tego momentu było powołanie Domu  Literatury w Gdańsku – instytucji, która rozwija program Miasta Literatury UNESCO i zarazem było współorganizatorem gali Splendor Gedanensis.

To właśnie ten szczególny kontekst stał się inspiracją dla artystycznej oprawy tegorocznej gali, za którą odpowiadał Kolektyw Siedem Mórz – powołany jako twórcza odpowiedź na ten moment w historii miasta. Tworzy go siedmioro uznanych muzyków związanych z Gdańskiem, reprezentujących różne doświadczenia, estetyki oraz etapy drogi twórczej: Magdalena Kuraś, Maciej Świniarski, Emil Miszk, Mikołaj Trzaska, Krzysztof Hadrych, Olo Walicki oraz Kuba Staruszkiewicz.Wizualizacje towarzyszące utworom stworzyła Marta Prabucka

Na oprawę muzyczną uroczystości złożyły się utwory oparte na tekstach wybitnych gdańskich literatów, między innymi dzięki którym Gdańska dołączył do sieci UNESCO Creative Cities Network: „Oto jest dzień” Wojciecha Borosa, fragmenty powieści „Castorp” Pawła Huelle, „Hanemann” Stefana Chwina, fragmenty wierszy Grzegorza Kwiatkowskiego i fragment „Manifestu” Barbary Piórkowskiej, fragmenty powieści „Blaszany bębenek” Guntera Grassa, wiersze „Marcjanna z Westerplatte” Leny Pelowskiej oraz „Łzy w oczach astronautów” Anny Wieser.

Nagroda z tradycjami

Nagroda Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury Splendor Gedanensis to najstarsze i najważniejsze gdańskie wyróżnienie w dziedzinie kultury. Przyznawane jest co roku, osobom fizycznym lub nieformalnej grupie twórczej, a po raz drugi również organizacjom pozarządowym, za wybitne osiągnięcia w dziedzinie twórczości artystycznej i upowszechniania kultury oraz za wybitne zasługi w promocji twórców i kultury Gdańska wśród jego mieszkańców, w kraju i za granicą.

Tradycja nagradzania twórców gdańskiej kultury sięga początku lat 70 tych. W sierpniu 1973 roku ówczesny przewodniczący Prezydium Miejskiej Rady Narodowej Jan Nikołajew po raz pierwszy ogłosił ustanowienie Nagrody Miasta Gdańska. Od tego czasu wyróżnienie to przyznawane jest raz do roku, zaś od 2004 r. nosi nazwę ,,Splendor Gedanensis". 

Biogramy laureatów

Jacek Kołtan – filozof, pełnomocnik dyrektora Europejskiego Centrum Solidarności ds. naukowych, adiunkt w Instytucie Pedagogiki Uniwersytetu Gdańskiego.

Jego książka z 2025 roku – „Solidarność i nowoczesność. Przemiany pojęcia solidarności od rewolucji francuskiej do pokojowej rewolucji 1980 roku” jest podsumowaniem wieloletnich badań. To opowieść o dziedzictwie europejskiej nowoczesności, w której Gdańsk obok Paryża, Londynu czy Berlina jest równie istotnym miejscem stawania się historii.

Podstawę pracy stanowią teksty kultury z niemal trzystu lat i bogaty język wizualny. Autor podejmuje dialog z myślą socjologiczną, filozoficzną i ekonomiczną, a także modernistyczną architekturą, przemówieniami politycznymi, piosenkami czy powieścią. Wydawcą książki jest Europejskie Centrum Solidarności.

Piotr Pawlak – pianista, który potwierdził swoją pozycję jednego z najwybitniejszych reprezentantów młodego pokolenia polskich artystów, odnosząc znaczące sukcesy artystyczne oraz prowadząc intensywną działalność koncertową w kraju i za granicą. Pięć lat temu z wyróżnieniem ukończył Akademię Muzyczną im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku w klasie fortepianu prof. Waldemara Wojtala.

Kluczowym wydarzeniem 2025 roku był jego udział w XIX Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina w Warszawie, podczas którego jako jeden z nielicznych polskich pianistów zakwalifikował się do półfinału konkursu, a przy tym został faworytem publiczności. Wyróżniają go głębia muzyczna, wyrazista narracja oraz indywidualne podejście do interpretacji repertuaru romantycznego. 

Jolanta Woszczenko – kuratorka od osiemnastu lat związana z Centrum Sztuki Współczesnej ŁAŹNIA, dziś funkcjonującym jako Gdańskie Centrum Sztuki Współczesnej. W swojej praktyce czerpie z eksperymentalnych form filmu i wideo, koncentrując się na procesach komunikacji. Będąc Gdańszczanką z wyboru, angażuje się w promocję trójmiejskich artystów. Rozwija też współpracę z kuratorami i instytucjami z zagranicy.

Projekt instalacji „Języki z wody” – zgłoszony przez kuratorki Jolantę Woszczenko i Ewę Chomicką – wygrał konkurs na kuratorski projekt wystawy w Pawilonie Polskim podczas 61. Międzynarodowej Wystawy Sztuki w Wenecji. Jednym z istotnych impulsów do jego powstania była praca nad wystawą i wideo „Oddychaj” Bogny Burskiej, zrealizowanymi z udziałem Daniela Kotowskiego w CSW ŁAŹNIA w 2025 roku.

Nadbałtyckie Centrum Kultury w Gdańsku – na przełomie czerwca i lipca 2025 roku przez dziewięć dni Centrum św. Jana w Gdańsku odwiedziło ponad 42 tys. osób, aby doświadczyć „LeŚni” – spektakularnej, wielozmysłowej, zielonej instalacji artystycznej. Autorki „LeŚni” – Aleksandra Kminikowska, Marta Korga-Bistram i Anna Zalewska-Andruszkiewicz – wraz z zaproszonymi twórcami, stworzyły nowy kontekst dla gotyckiego wnętrza Centrum św. Jana oraz innowacyjną przestrzeń prezentującą nowe spojrzenie na potrzebę obcowania z przyrodą i sztuką.

Centrum św. Jana od ponad 30 lat znajduje się pod opieką Nadbałtyckiego Centrum Kultury w Gdańsku, którego organizatorem jest Samorząd Województwa Pomorskiego. Misją NCK Gdańsk jest prezentacja i promocja kultury regionu Morza Bałtyckiego.

Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy – wsparcie finansowe, jakiego Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy w 2025 roku udzielił Muzeum Narodowemu w Gdańsku, umożliwiło zakup cennych dzieł sztuki. Zbiory Działu Teatralnego wzbogaciły się o archiwum fotografa Tadeusza Linka, uwieczniającego życie kulturalne Gdańska. To unikatowa kolekcja, na którą składa się ponad trzydzieści pięć tysięcy klatek negatywowych, obejmująca dokumentację około siedmiuset spektakli. Dzięki wsparciu Portu Lotniczego Gdańsk im. Lecha Wałęsy muzeum może ocalić, opracować i udostępniać dzieło niezwykłe, zapisujące przemijającą i ulotną sztukę teatru.

Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy jest jednym z trzech najważniejszych, obok Warszawy i Krakowa, lotnisk międzynarodowych w Polsce.