Księga kondolencyjna pamięci prof. Andrzeja Januszajtisa - Referat Prasowy Urzędu Miejskiego w Gdańsku

W siedzibie Rady Miasta Gdańska przy ul. Wały Jagiellońskie 1, wyłożona jest księga kondolencyjna poświęcona pamięci profesora Andrzeja Januszajtisa, honorowego obywatela Gdańska, przewodniczącego Rady Miasta Gdańska I kadencji, wybitnego historyka, naukowca, popularyzatora wiedzy o naszym mieście. 

Do księgi będzie można się wpisać na parterze budynku Rady Miasta Gdańska: w sobotę i niedzielę w godz. 8.00-16.00, a w tygodniu w godzinach pracy Urzędu.  

Uroczystości pogrzebowe

Rodzina Zmarłego poinformowała, że pogrzeb odbędzie się w czwartek, 29 stycznia 2026 roku

• godz. 9.30 - modlitwa różańcowa przed mszą św. w Bazylice Mariackiej, Gdańsk, ul. Podkramarska 5
• godz. 10.00 - msza św. pogrzebowa w Bazylice Mariackiej
• godz. 12.45 - ruszy kondukt pogrzebowy na cmentarzu Srebrzysko, od Bramy Głównej

W dniu pogrzebu pana profesora Januszajtisa Konfraternia Dzwonników Kościoła św. Katarzyny w Gdańsku rozkołysze dzwon Katarzyna, by rozbrzmiał 98 razy - za każdy rok życia pana profesora.

Wspomnienia 

- Smutny dzień dla naszego miasta. W wieku 98 lat odszedł profesor Andrzej Januszajtis – wybitny historyk i naukowiec. Z pasją odkrywał historię, zawsze myśląc o przyszłych pokoleniach. Nawet podczas ostatniej rozmowy, już w szpitalu, pozostawił nam listę zadań do wykonania – m.in. odbudowę najstarszych organów w Gdańsku w kościele św. Katarzyny oraz uporządkowanie nazw spichlerzy zgodnie z prawdą historyczną – mówi Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska. - Fizyk, pianista, wykładowca Politechniki Gdańskiej, przewodnik, społecznik i popularyzator wiedzy o mieście. Autor dziesiątek książek, współtwórca odbudowy i powrotu wielu bezcennych zabytków, w tym zegara astronomicznego w kościele NMP oraz carillonu w kościele św. Katarzyny. W 1990 roku został członkiem, a wkrótce przewodniczącym - Rady Miasta pierwszej kadencji. W 2002 roku otrzymał tytuł Honorowego Obywatela Miasta Gdańska. Dziękuję, Panie Profesorze, za mądrość, pracowitość i nieustanną życzliwość wobec miasta i ludzi. Tej straty nie da się zastąpić, ale wdzięczność i pamięć pozostaną.

Profesora na mediach społecznościowych pożegnała także Agnieszka Owczarczak, przewodnicząca Rady Miasta Gdańska.

- Z głębokim żalem żegnam Andrzeja Januszajtisa, wybitnego Gdańszczanina, z wykształcenia fizyka, z zamiłowania historyka, badacza dziejów miasta oraz wieloletniego popularyzatora jego dziedzictwa. Przewodniczącego Rady Miasta Gdańska I kadencji (1990-1994). Honorowego Obywatela Miasta Gdańska. Jego dorobek naukowy, publicystyczny i społeczny w sposób trwały wpisał się w dzieje naszego miasta oraz przyczynił się do pogłębiania wiedzy o jego przeszłości i znaczeniu. Był autorytetem cenionym za rzetelność, konsekwencję oraz wysoki poziom kultury intelektualnej. Jego działalność stanowiła ważny punkt odniesienia dla kolejnych pokoleń badaczy, samorządowców i mieszkańców Gdańska.. Żegnam Andrzeja Januszajtisa z wdzięcznością. Za mądrość. Za spokój. Za przykład, że można być wielkim — pozostając skromnym.

Andrzej Januszajtis (1928–2026)

Gdańszczanin z wyboru urodzony w Lidzie (dziś Białoruś). Od 1933 mieszkał w Lublinie, z przerwą w latach 1938–1939, gdy rodzina przeniosła się do Łodzi. W czasie nauki w gimnazjum był od 1942 członkiem Szarych Szeregów. W 1948 zdał maturę w Liceum im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Lublinie. Andrzej Januszajtis po raz pierwszy zobaczył Gdańsk w 1945 roku. 

Trzy lata później na Politechnice Gdańskiej rozpoczął studia nad konstrukcją samochodów i ciągników, chociaż marzył o lotnictwie, lecz taki kierunek na PG właśnie zlikwidowano. Ukończył jeszcze klasę fortepianu w Akademii Muzycznej (dawniej PWSM), ale gdy uznał, że nie zostanie drugim Arturem Rubinsteinem, zatrudnił się w Katedrze Fizyki PG. Tu się doktoryzował, pracował jako docent, a dzięki inspiracji wybitnego naukowca, fizyka, prof. Ignacego Adamczewskiego, opracował i wydał trzytomowy podręcznik „Fizyka dla politechniki”, poważany przez fachowców i popularny wśród studentów.

Był współzałożycielem i dziekanem Wydziału Fizyki Technicznej i Matematyki Stosowanej, a tuż przed emeryturą pracował w Katedrze Fizyki Molekularnej PG. 

Równolegle z pracą akademicką Profesor pogłębiał wiedzę na temat historii miasta. Już w 1967 został przewodniczącym Towarzystwa Miłośników Gdańska, zdobył też uprawnienia miejskiego przewodnika.

W 1990 r., z ramienia Komitetów Obywatelskich tworzonych przez działaczy Solidarności, został członkiem, a wkrótce przewodniczącym Rady Miasta Gdańska pierwszej kadencji.

Już w latach 60. Andrzej Januszajtis walczył o uratowanie Wartowni nr 1 na Westerplatte przed rozbiórką, kiedy obiektowi zagroziły rządowe plany rozbudowy kanału portowego i nowego nabrzeża. Skutecznie.

Później m.in. dzięki jego staraniom Gdańsk odzyskał skradzione podczas wojny: skrzydło ołtarza Ferberów z kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (NMP), dzieła z dawnego księgozbioru Towarzystwa Przyrodniczego (obecnie w zbiorach Biblioteki Głównej Politechniki Gdańskiej) i dzwony z kościołów w Stegnie i Cedrach Wielkich. 

Profesor kierował też odbudową zegara astronomicznego w kościele NMP, który uruchomiono w maju 1990 roku. W sylwestra 2025 roku uruchomiony został ostatni element zegara - kalendarium, jak przypomniał wówczas prał. Ireneusz Bradtke - było to ogromne marzenie profesora Januszajtisa.

Także zaangażowaniu prof. Januszajtisa zawdzięczamy, że do kościoła św. Katarzyny powrócił carillon.

Profesor Januszajtis był prezesem i członkiem wielu stowarzyszeń, m.in. ”Nasz Gdańsk”, Towarzystwa „Horologium” czy Towarzystwa Promocji Młodych Skrzypków im. Aleksandry Januszajtis, członkiem honorowym Koła Przewodników Miejskich i Terenowych im. Franciszka Mamuszki, członkiem kapituły Medalu św. Wojciecha i Medalu Księcia Mściwoja II.

Otrzymał wiele ważnych odznaczeń: m.in. Krzyż Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (Bundesverdienstkreuz) I klasy za wkład w polsko-niemieckie pojednanie (w 1997 roku); Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (w 2014) i Medal 100-lecia Odzyskania Niepodległości (2018). 

Wyróżniono go także Nagrodą Artystyczną Gdańskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuki oraz Nagrodą Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury, Splendor Gedanesis.

W imię zasług, w 2002 roku, Andrzej Januszajtis otrzymał najwyższe wyróżnienie, które może przyznać Rada Miasta Gdańska - tytuł Honorowego obywatela Miasta Gdańska.